عفونت قارچی ناشی از رشد بیش از حد قارچ در هر جایی از بدن است. کاندیدیازیس به نوعی شایع ترین نوع عفونت قارچی است که بیش از ۲۰ گونه از آن وجود دارد که شایعترین آنها Candida albicans است. این قارچ ها در تمام سطوح بدن ما زندگی می کنند. در شرایط خاص، آنها می توانند بسیار زیاد شوند و باعث عفونت گردند، به خصوص در مناطق گرم و مرطوب. نمونه هایی از این عفونت های قارچی عبارتند از عفونت های قارچی واژن، عفونت بافت های حفره دهان، پوست، زیر سینه های بزرگ و عفونت قارچی ناخن.

قارچ ها انواع مختلفی دارند که در قسمت های مختلف بدن رشد خواهند کرد. اما قارچی به نام Onychomycosis که نام دیگر آن tinea unguium می باشد به عفونت قارچی ناخن معروف است. این بیماری بیشتر در ناخن های پا مشاهده می شود ولی امکان دارد که ناخن های دست نیز مبتلا گردد.

این قارچ همراه با باکتری های موجود امکان رشد و پیشروی دارد. پس هر زمان باکتری های لازم در بستر یا در واقع سطح رویی ناخن وجود داشته باشد این قارچ ها نیز می توانند رشد و تکثیر کنند. عفونت قارچی ناخن ابتدا باعث می شود که ناخن ها بسیار ضخیم شده، تغییر رنگ و شکل داده و بصورت تیکه تیکه خورد شده و بصورت چاک خوردن( شکافته شدن) جدا می شود.

ابتدا افراد فکر می کنند که این مشکل در اثر استفاده بیش از حد لاک یا لوازم این چنینی است اما با گذر زمان و درمان نشدن این بیماری به خصوص در ناخن های پا موجب افزایش ضخامت و فشار آوردن به گوشت زیرین در اثر قرار گرفتن در کفش و در نهایت ایجاد درد خواهد شد.

عفونت قارچی در ناخن های دست باعث بد شکل شدن ناخن های دست می شود که در نتیجه فرد دچار مشکلات روحی، اجتماعی و اقتصادی می شود. اقتصادی از این جهت که فرد نمی تواند با دستانش کار انجام دهد چون ناخن ها ضخیم شده و شکل خود را از دست داده اند و موجب درد در این ناحیه می شود.  نیمی از اختلالات در ناخن ها (بخصوص در بزرگسالان) به دلیل ابتلا به عفونت قارچی می باشد.

با افزایش سن احتمال ابتلا به عفونت قارچی ناخن افزایش پیدا خواهد کرد به این خاطر که سیستم دفاعی بدن فرد تضعیف شده و همچنین احتمال ابتلا به دیابت بالاتر خواهد رفت. این بیماری با دیابت ارتباط مستقیمی دارد یعنی افرادی که دیابت دارند احتمال گرفتار شدنشان به این بیماری به مراتبط بیشتر خواهد بود.

انواع زیر مجموعه عفونت قارچی ناخن چیست ؟

عفونت قارچی ناخن با توجه به علت پدید آمدن و مقدار پیشرفت آن تقسیم بندی می شود.

  • دیواره جانبی ناخن و یا ناحیه زیر ناخن(DLSO or DSO): در این نوع بیماری قارچ ها به طور کلی از پوست پخش می شوند و به زیر ناخن ها حمله می کند تا به بستر ناخن ها برسند. التهاب در این ناحیه ناشی از بیماری DLSO است.
  • قارچهای عفونی سفید سطحی(WSO): یک عفونت نادر ناشی از قارچ ها است که به طور مستقیم به سطح ناخن ها حمله می کند و به طور ثانویه بستر ناخن را آلوده می کند.
  • قارچهای عفونی در کوتیکول ناخن ها (PSO): این گونه از بیماری کمتر دیده می شود، قارچها به کوتیکول (پوست اطراف ناخن) و ناخن ها حمله می کنند و سپس به صفحه ناخن نفوذ می کنند.
  • قارچهای عفونی سطحی ناخن که به بستر ناخن سرایت نکرده اند (EO): در این مدل از قارچهای عفونی، قارچ ها از طریق پوست به ناخن ها می رسند. با این حال، به جای آلوده شدن بستر ناخن، قارچها بلافاصله به صفحه ناخن ها حمله می کنند.
  • قارچهای عفونی ناخن به نام کاندیدال(Candidal Onychomycosis ): اصولا عفونت های قارچی ناخن کمتر مربوط به این نوع از قارچ می شوند. ولی ممکن است این نوع از قارچ نیز برای ناخن ها عفونت و مشکلاتی را ایجاد کندکه در این صورت دارای ویژگی های زیر می باشد:
  • ناخن را از بستر ناخن جدا خواهد کرد.
  • بصورت مسری و مزمن است که از صفحه ناخن شروع شده و به پوست اطراف ناخن ها گسترده خواهد شد.

 

علت عفونت قارچی ناخن چیست ؟

عفونت قارچی ناخن به وسیله سه طبقه اصلی از ارگانیسم ها ایجاد می شود: قارچ هایی که مو، پوست و ناخن را آلوده می کنند و بر روی ناخن ها از مواد ناخن تغذیه می کنند. هر سه نوع باعث علائم یا ظاهر زودهنگام و بسیار زودرس می شوند، بنابراین ظاهر عفونت ممکن است نشان دهد که کدام نوع مسئول عفونت است. درماتوفیت ها (از جمله گونه های اپیدرموفیتون، میکروسپوروم و تریخوفیتون) از مهمترین علل عفونت قارچی ناخن در سراسر جهان هستند. قارچها ۸٪ از عفونت ها را تشکیل می دهند و قارچهای پوستی دیگر ۲٪ از عفونت های قارچی ناخن را ایجاد می کنند.

 

عوامل خطر عفونت قارچی ناخن چیست ؟

عوامل خطر برای عفونت قارچی ناخن عبارتند از: تاریخچه خانوادگی، پیشرفت سن، زخم، زندگی در آب و هوای گرم، مشارکت در فعالیت های تناسب اندام، سرکوب سیستم ایمنی بدن (می تواند از طریق مبتلا شدن به بیماریهای مختلف از جمله اچ آی وی و سرطان یا مصرف داروهای خاص، رخ دهد)، استحمام در دوش های عمومی (مثلا باشگاه ها و استخرها) و پوشیدن کفش هایی که به طور کامل جلوی پا را پوشش می دهند و مانع جریان هوا میشوند. عفونت های قارچی ناخن، به خصوص عفونت های ناخن انگشتان دست، می تواند فرد مسری باشد یعنی اگرد فرد سالم در تماس با فرد بیمار قرار گیرد یا از لوازم آن فرد مانند کفش، جوراب، دستکش و لباسهای آلوده شده با بیماری در تماس باشد، امکان ابتلا به بیماری وجود خواهد داشت. دوره نهفتگیاین بیماری حدودا به مدت سه تا شش روز است.

علائم و نشانه های عفونت قارچی ناخن چیست؟

عفونت قارچی ناخن معمولا  بدون علائم است، مگر اینکه ناخن خیلی ضخیم شود و هنگام پوشیدن کفش باعث درد شود. افراد مبتلا به عفونت قارچی ناخن معمولا به دلایل زیبایی به پزشک مراجعه می کنند نه به علت درد فیزیکی و یا مشکلات مربوط به عفونت قارچی ناخن. این بیماری باعث ضخیم شدن ناخن ها می شود در نتیجه باعث ایجاد تداخل در راه رفتن، انجام فعالیت های روزانه مانند نوشتن و تایپ کردن، ورزش کردن، آشپزی و … شود. احساس درد ناخوشایند، سوزش یا خارش روی پوست بدن و از دست دادن چابکی (مهارت) ممکن است در اثر پیشرفت بیماری بوجود آیددر نتیجه فرد دچار از دست دادن اعتماد به نفس، خجالت و مشکلات اجتماعی نیز می شود. در موارد شدید این بیماری امکان دارد شکل و فرم ناخنها و انگشتان تغییر کند.

 

علائم و نشانه های ظاهری عفونت قارچی ناخن براساس انواع مختلف عفونت :

عفونتهای قارچی انواع متفاوتی دارد که پیشتر توضیح داده شد. این انواع بر اساس اینکه در کدام یک از بخش های ناخن حمله می کنند متفاوت هستند و بر این اساس دسته بندی می شوند:

  • در دیواره جانبی ناخن و یا ناحیه زیر ناخن(DLSO or DSO)، صفحه ناخن ضخیم شده و با ظاهری ابری (مات) دیده می شود، بستر ناخن و زیر ناخن ضخیم می شود. همچنین ناخن می تواند تغییر رنگ دهد که به رنگی بین سفید تا قهوه ای ظاهر می شود. لبه ناخن به شدت فرسوده می شود (خراب و شکننده) و ممکن است پوسته پوسته بشود.
  • در قارچهای عفونی سطحی ناخن که به بستر ناخن سرایت نکرده اند (EO)، صفحه ناخن تغییر رنگ داده و به رنگ سفید شیری در می آید، اما بر خلاف DLSO، ناخن از بسترش جدا نمی شود. ناحیه زیر ناخن(بستر ناخن) ضخیم نیست و سخت نمی شود.
  • در قارچهای عفونی سفید سطحی(WSO)، معمولا به انگشتان پا محدود می شود. نقاط سفید رنگ و یا تکه های پودری شکل در سطح صفحه ناخن ایجاد می کنند. ناخن ها زمخت شده و به راحتی از هم فرو می پاشند و جدا می شوند( در واقع بصورت پودر پودری از هم جدا می شوند).
  • قارچهای عفونی در کوتیکول ناخن ها (PSO)، در ناحیه ای از ناخن ها بصورت لکه ای، خط خطی شکل و یا به حالت رنگ رفتگی ظاهر می شود. در صورت پیشرفت ممکن است به لایه های عمیق تر ناخن نفوذ کند. صفحه ناخن و در نزدیکی کوتیکول به رنگ سفید دیده می شود.
  • در حالت مزمن عفونت قارچی که پیشرفته ترین نوع است، کل صفحه ناخن و ماتریکس ناخن را در بر می گیرد و ناخنها ضخیم شده و مات رنگ به نظر می رسند و یا به رنگهای زرد، سبز مایل به مشکی، زرد مایل به قهوه ای تغییر رنگ خواهد داد.

در بعضی از عفونت های قارچی ممکن است این بیماری همراه با بوهایی باشد که بویی نادر و نامطبوع دارد. این بوی به علت تولید مواد شیمیایی توسط باکتری هایی است که می توانند در مناطق آلوده به قارچ و سایر مناطق گرم و مرطوب تکثیر شون، ایجاد می شود.

 

چگونه پزشکان مراقبت های بهداشتی یک عفونت قارچی ناخن را تشخیص می دهند ؟

می توان عفونت قارچی ناخن را با توجه به ظاهر آن شناسایی کرد. با این حال، شرایط و عفونت های دیگری هم می توانند ناخن هایی را ایجاد کنند که به نظر می رسد عفونت قارچی ناخن است. عفونت قارچی ناخن باید قبل از شروع درمان با آزمایش های آزمایشگاهی تایید شود، چرا که درمان آن طولانی، گران و در بعضی موارد همراه با خطراتی است.

 

روشهای درمان عفونت قارچی ناخن :

در گذشته، داروهایی که برای درمان عفونت قارچی ناخن استفاده می شد، تاثیر بسیار کمی بر رفع این بیماری داشتند. درمان عفونت قارچی ناخن بسیار دشوار است زیرا ناخن ها به آرامی رشد می کنند و خون بسیار کمی برای رشد آن ها اختصاص یافته است. امروزه داروها پیشرفت کرده اند و روشهای درمانی متعددی ایجاد شده است از جمله به روش خوراکی یا استفاده موضعی(اعمال شده بر روی سطح پوست و یا سطح ناخن) از داروها. داروهای جدید خوراکی  به درمان عفونت قارچی ناخن کمک شایانی کرده اند. با این حال، میزان عود بیماری حتی با داروهای جدیدتر نیز بالا است. درمان خطرات خاصی  خود را دارد، و عود مجدد امکان پذیر است.

 

ضد قارچهای موضعی

ضد قارچ های موضعی داروهایی هستند که برای پوست و ناخن استفاده می شوند به منظور از بین بردن قارچ ها و برخی از بیماری های دیگر. این سبک از داروها زمانی مورد استفاده قرار می گیرند که نیمی از ناخن ها دچار این بیماری باشند و یا  فرد توانایی خوردن داروهای خوراکی را نداشته باشد. نام برخی از این داروها در ادامه ارائه شده است: پروپیلن گلیکول، اوره، اسید لاکتیک، کتوکونازول، متابورول، نفتفین، بوتنافین، میکونازول، کلوتریمازول و تیوکونازول. درمان موضعی محدود می باشد، زیرا نمی توانند به اندازه کافی به ناخن نفوذ کنند، بنابراین به طور کلی نمی توانند عفونت قارچی ناخن را درمان کنند. داروهای موضعی ممکن است به عنوان درمان اضافی در ترکیب با داروهای خوراکی مفید باشند.

ضد قارچهای خوراکی

امروزه داروهای ضد قارچ خوراکی موثر تر از موضعی هستند به این دلیل که از طریق بدن به داخل ورقه ناخن در طی روزهای شروع درمان منتقل می شوند. داروهای خوراکی معمولا عوارض کمتر و طول درمان کمتری دارند. این داروها برای یک دوره سه ماهه تجویز می شوند. از جمله عوارض رایج این داروها حالت تهوع و معده درد می باشد. با توجه به تشخیص پزشک، ممکن است علاوه بر مصرف خوراکی دارو از روشهای دیگر مانند درمان موضعی و جراحی به منظور کاهش دوره درمان و کاهش عوارض جانبی استفاده شود.

جراحی قارچ ناخن

روشهای جراحی برای از بین بردن عفونت قارچی عبارتند از جراحی یا استفاده از مواد شیمیایی که بطور کامل ناخن را از بین میبرند و ناخن مجدد رشد خواهد کرد. با استفاده از ترکیب اوره، ناخن های ضخیم شده را می توانند از نظر شیمیایی حذف شوند. این تکنیک معمولا توسط یک جراح یا متخصص پوست انجام می شود. جراحی برداشتن ناخن (دست و پا) درمان مؤثر عفونت قارچی ناخن بدون درمان اضافی نیست بلکه این روش باید به عنوان درمان اضافی همراه با داروهای خوراکی در نظر گرفته شود. ترکیبی از درمان خوراکی، موضعی و جراحی می تواند اثربخشی درمان را افزایش دهد و هزینه های درمان مداوم را کاهش دهد.

درمان قارچ ناخن به وسیله لیزر

لیزر درمانی یکی از جدیدترین درمان های برای درمان عفونت های قارچی ناخن می باشد. پرتو لیزر می تواند به بافت ناخن نفوذ کند و پاتوژن های قارچی و دیگر را به منظور از بین بردن آنها،  در رشد و پیشرفت آنها اختلال ایجاد کند. برخی از بیماران ممکن است بعضی از ناراحتی های خفیف یا درد را در طول درمان تجربه کنند. گزارش ها حاکی از آن است که لیزر درمانی تا حدودی به عنوان درمان پزشکی موثر است. برخی از بیماران ممکن است نیاز به بیش از یک درمان داشته باشند. این درمان می تواند بسیار گران باشد و میزان بهبودی آن به نسبت بقیه روشها کمتر است.

آیا درمان های خانگی برای قارچ ناخن وجود دارد ؟

مدارکی برای اثبات مناسب بودن روشهای خانگی وجود ندارد. برخی از این روشها عبارتند از استفاده از روغن درخت چای، روغن نارگیل، روغن استوخودوس، سیر، سرکه سفید، روغن پرتغال و جوش شیرین.

آیا ممکن است از عفونت قارچی ناخن جلوگیری شود ؟

امکان اینکه در تمامی افراد، احتمال ابتلا به این بیماری را کاهش داد وجود ندارد اگرچه راخ کارهایی در ادامه توضیح داده شده است:

  • این بیماری مسری است پس بهتر است در صورت تماس داشتن با فردی که این بیماری را دارد، دست و پا ها را بشویید.
  • عدم استفاده از حمام های عمومی.
  • از اسپری ها و پودرهای ضد قارچ برای کفش ها استفاده کنید.
  • زمانی که مانیکور و پدیکور برایتان انجام می شود حواستان باشد که این ابزار از قبل استیریل شده باشند.
  • تا جایی که امکان دارد پاهای خود را تمییز و خشک نگاه دارید.
  • ناخن های دست و پای خود را تمییز کرده و مرتب نگه دارید( بیارایید، بتراشی) و از کندن ناخن و پوستهای اطراف آن خودداری کنید.
  • برای کار با ابزار تیز و زبر از دستکش های مخصوص و حفاظت کننده از دستانتان استفاده کنید.
  • جورابهایی که تمییز و خشک هستند مانع از رشد باکتری ها و میکروبها و قارچها در پا و ناخن های پا می شوند.

چه نوع پزشک متخصصی بیماریهای عفونت قارچی را درمان می کنند ؟

معمولا پزشکان عمومی این توانایی را دارند. برای درمانها و مراقبت های ویژه تر در مواقع عود بیماری می توان به پزشکان متخصص پوست و پزشکان عفونی مراجعه کرد.

 

منابع:

 

دیدگاه خود را بیان کنید:

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.